De eendjes voeren.

Je kunt het eigenlijk nauwelijks een onderwerp noemen, maar toch vind ik het een boeiend tafereel. Het zijn altijd oude mensen die het doen (of heel kleine kinderen in gezelschap van hun moeder) en ze slagen er altijd in een overweldigende droevigheid uit te stralen. Alleen de vogels begrijpen hen. Die praten niet terug; die zijn gelukkig met een stukje brood.

Ik heb jarenlang aan een kade gewoond, en drie keer per week verscheen daar een oude dame met zakken vol brood om aan de eenden, de duiven en de meeuwen te voeren. Op het hoogtepunt van haar bezigheden was ze niet meer te zien, zo veel vogels dwarrelden er om haar heen. Ik heb haar wel eens gevraagd hoe ze aan al dat brood kwam. Zo veel kon ze toch zelf niet overhouden. Nou, simpel, ze haalde het bij de bakker.

Een andere klant op dezelfde kade was een heer in een verschoten, bruine jas. Hij voerde de vogels een paar keer per week zijn lunchpakket, een pakje belegde boterhammen in een beslagen plastic zakje dat hij altijd met enige schroom uit zijn jaszak haalde. Maar zodra hij met voeren was begonnen, was hij in zijn element. Hij praatte tegen de eenden alsof hij ze persoonlijk kende en maakte er een punt van alle vogels aan de beurt te laten komen. Soms ging hij zo op in het contact dat hij op zijn hurken kwam te zitten en probeerde zijn favoriete vrienden beet te pakken. Het idee dat een vereenzaamde heer zich met een eend onder de oude jas uit de voeten maakt omdat hij verder aan niets en niemand meer aanspraak heeft, daar zit toch een film in.

Zou ik zelf ooit zo langs het water staan?

Ik heb geen bijzonder zwak voor eenden, maar ik denk Ton Lutz ook niet, of zou het een kwestie van leeftijd zijn? In dat geval is het een cirkel waarin we leven: we beginnen aan moeders hand in het park, voorzichtig strooien we de stukjes broodkorst over het gazon bij de vijver, en zie, daar komen de eenden al, ijdel en waggelend, met hun jonkies tussen hen in, en we eindigen als zonderlinge senior aan de waterkant, vogels op ons hoofd, vogels op de schoenen.

Maar waarom nemen we geen hond? Dat is toch veel prettiger gezelschap? Of een poes: lekker makkelijk en het snort nog gezellig ook. Of zijn die dieren zo gedomesticeerd dat ze ons niets meer vertellen over de natuur, het komen en gaan van de seizoenen, dat soort dingen? Zijn ze geen dier genoeg? En vallen oude stadsbewoners daarom op eenden, duiven, meeuwen, koolmezen, die ze kunnen lokken met pinda's en een vetbol?

Dit lijkt me het geheim van de vogels in de stad: zij zijn de boodschappers van de seizoenen, de gevederde vrienden van het leven waar we ons aan vastklampen. Daarom ook schijnen bejaarden depressief te worden als hun woonomgeving met groenblijvers zijn volgeplant; dat zijn struiken en planten die in de herfst hun blad niet verliezen, waardoor het contact met de seizoenen verdwijnt.

Maar intussen worden de vogels natuurlijk wel te dik, en dat brengt mevrouw Jossee van der Velde ertoe mij te vragen of een eend ook zo dik kan worden dat hij zinkt. Eerlijk is eerlijk, deze vraag heeft mij behoorlijk van mijn stuk gebracht. Ik weet natuurlijk niets van eenden, maar het beeld van een zinkende eend vind ik zo absurd dat het me bijna niet lukt het als schokkend te zien. Het past in die film over die man, type Jim van der Woude, die met een eend onder zijn jas door de kale, onherbergzame straten van Amsterdam-West struint. Misschien is een film over eenden zo'n gek idee nog niet. Er schijnt ook een leuke film over reigers te zijn en zelfs een mooie documentaire over Maria, de moeder van Jezus. Dus waarom dan niet over eenden? Voor eenzaamheid is altijd een markt.